Asyaport’ta 2013′te 200 bin teu’su yurtiçine olmak üzere 500 bin teu transit konteyner hareketi öngörülüyor. Bu rakamın 2014′te transitte 800.000 teu’ya yükseleceği, toplam hareketin ise 1 milyon 300 bin teu’ya çıkacağı, 2015 yılında ise sadece transit konteyner hareketinin 1 milyon 200 bin teu’yu bulacağı belirtiliyor.

Tekirdağ’ın Barbaros kasabası sahillerinde kurulacak olan Asyaport yatırımına ait teşvik onay kararı Hazine Müsteşarlığı Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü’nün 19 Aralık 2009 tarihli yazısıyla yayımlandı. Komple liman ve ulaştırma yatırımı olan Asyaport’un inşaat bitiş tarihi 11 Eylül 2013 olarak planlanırken, sabit toplam yatırım 554 milyon lirayı bulacak. Asyaport’un Türkiye’nin en büyük konteyner limanı olacağı ifade ediliyor.

Ana şirket MSC - Mediterranean Shipping Grubu’na bağlı TIL - Terminal International Limitet ve GTL - Global Terminal Limitet yatırım ve işletme portföyündeki yatırımı paylaşıyor. GTL - Global Terminal Ltd. ortak şirket TIL - Terminal Investment Ltd. ile dünyanın en büyük liman işletmecisi grup olarak biliniyor. GTL’nin 18 ülkede işletmesinde bulunan liman sayısı 24. “Greenfiel Projesi” olarak adlandırılan İspanya’da Valencia ve Brezilya’da Navegantes liman işletmeleri ile Rusya, Fransa, Hindistan ve Afrika’da halen üzerinde çalışan liman işletme yatırımları bulunuyor.

Bu limanı tercihli transit terminali seçen MSC ise dünyanın en büyük ikinci düzenli hat şirketi durumunda. Dünya konteynerli yük taşımacılığının yüzde 12’sine hâkim olan MSC’nin filosunda halen 1.5 milyon teu kapasitesine sahip 321 konteyner gemisi var. 1970 yılında 7 konteyner gemisine sahip olan MSC, hızlı büyüme ile dünya ikinciliğine çıktı. Uluslararası terminal işletmesi TIL Grup’un muhtelif ülkelerde liman işletmeciliği yapan şirketi olan TIL, halen MSC’nin Avrupa’daki ana limanı Antwerp, Almanya’da Bremerhaven, ABD’de Seattle, Litvanya’da Kleidepa, Fransa’da Le Havre, Hollanda Rotterdam’da ETC Don, İstanbul’da Marport, İspanya’da MSCTV, Las Palmas’ta OPCSA, Portekiz’de PSA Sinet, Lagos’ta PCHS ve ABD’de Long Beach SSA Pier A terminallerinin işletmecisi olarak servis veriyor. TIL’nin diğer yatırımları ise Brezilya Santos’ta BTP, Lome’de LCT, Hindistan’da Mundra, Rusya Lomonosov’da LFT, Fransa Fos Marsilya’da Fos 2XL terminal yatırımları bulunuyor.

GTL ile TIL’nin dünya üzerinde Kanada’da yüzde 33 sahibi olduğu Kanada Montreal, yüzde 50 sahibi olduğu ABD Newark, yüzde 49 sahibi olduğu Bahamas Freeport, Brezilya’daki tamamına sahip olduğu Santos, yüzde 50’sine sahip olduğu Navegantes, Türkiye’deki yüzde 50’sine sahip olduğu Marport, Çin’deki yüzde 50’sine sahip olduğu Qingdao, Togo’daki tamamına sahip olduğu Lome, Litvania’da yüzde 96’sına sahip olduğu Kilpeda, Çin’de yüzde 50’sine sahip olduğu Ningbo gibi çok önemli liman yatırımları ve işletmeciliği var.

Asyaport’un hedefi 2 milyon teu

Asyaport için yapılan değerlendirmelere göre 2013′te 200.000 teu yurtiçine olmak üzere 500.000 teu transit konteyner hareketi öngörülüyor. Bu rakamlar 2014′te transitte 800.000 teu’ya yükselirken, toplamın 1.300.000 teu’ya çıkacağı, 2015′te ise sadece transit konteyner hareketinin 1.2 milyon teu’yu bulacağı ifade ediliyor.

Türkiye’nin ve Karadeniz’e sahili olan çevre ülkelerin ekonomik kalkınması dikkate alınarak yapılan hesaplamalarda, 2015′ten 2031 yılına kadar Asyaport’un yıllık transit konteyner elleçlemesi 1.2-1.3 milyon teu, yurtiçi konteyner elleçlemesi 620.000 teu olarak verilmekte. 2015-2031 yılları için varsayılan azami kapasite ise 2 milyon teu.

Global Terminal Ltd. Asyaport’un sermaye artırımı yoluyla yüzde 70′ine resmen ortak olarak Avrupa Kalkınma Bankası’yla müzakerelerine devam ediyor. GTL’nin sahibi Maritime Holding olmakta. Ancak yatırımın kaynağını meydana getiren ana şirket ise bir dünya denizcilik devi olarak MSC gösteriliyor.

Projenin gerçekleşebilmesi için öngörülen sürenin dört yıl gibi devamlı bir yatırım dönemi olduğu belirtilirken, yapılan karşılaştırmada Ambarlı Limanlar bölgesinin İstanbul gibi metropolün sanayi ve ticaret potansiyeline dönük ithalat ve ihracat yükleri için ana liman önemi taşıdığı, Asyaport’un en büyük özelliğinin 14.000 teu’lara giden gemilerle çok daha ekonomik ve transit liman anlayışıyla hizmet vermek olduğu hatırlatıldı.

Turkon Holding bünyesinde bulunan, Turkon Line işletmesindeki 2 konteyner gemisi,  Alman alıcıya satıldı.

Turkon Line İşletmesinde bulunan ve 2007 yılında inşa edilen 1150 TEU kapasiteli “Selma Kalkavan” ve “Serap K” isimli konteyner gemileri Alman alıcı’ya 36 milyon dolara satıldı. Temmuz ayında teslim edilecek ikiz gemiler, 12 bin 560 DWT kapasitesinde bulunuyor.

Arkas Holding, Hegemann Group Tersanesi’nden gelen cazip teklifi değerlendirdi ve kızaktaki iki gemiyi satın aldı. Ancak Arkas’ın aldığı gemiler sadece bunlar değil.

Arkas Holding’in yıllardır Almanya’da gemilerini inşa ettirdiği tersane, geçtiğimiz aylarda kızağındaki iki gemi için Arkas Holding’e cazip bir teklifle geldi. Arkas Holding teklifi değerlendirmesi halinde, finansman krizi öncesi 60 milyon doları bulan 2.500 TEU’luk iki boxship gemisini, % 60 daha düşük fiyata elde edebilirdi.
Arkas Holding Yönetim Kurulu Başkanı Bernard Arcas, finansmanı uygun olduğu takdirde bu gemileri satın alabileceklerini bir önceki sayımızda yayımladığımız röportajında ima etmişti ve öyle de odu. Arkas, kızaktaki iki geminin her birini 23.8 milyon dolara satın almak için tersane ile anlaşmaya vardı. 34470 dwt’luk 2.500 TEU kapasiteli geminin 2007 yılında 59 milyon dolara farklı alıcılar tarafından sipariş verildiği, ancak kriz nedeniyle bu siparişlerin iptal edildiği belirtiliyor.
Arkas Deniz Ticaret Filosu Genel Müdürü İbrahim Kontaytekin “Filomuzu gençleştiriyor ve kapasitesini büyütüyoruz. Mevcut ufak ve eski gemilerin büyütülmesi ve maliyetleri fazla olduğu için gençleştirilmesi amacıyla filoyu gençleştirme ve büyütme çalışmalarımız çerçevesinde iki eski gemimizi elden çıkarırken 2.500 TEU kapasiteli 2 yeni gemiyi filomuza kattık“dedi.
Filosundaki diğer gemilerin en büyüklerinin kapasitesi 1.604 TEU olan Arkas, 2.500 TEU kapasiteli 2 yeni gemisiyle hem kendi filosunun hem de Türkiye’nin en büyük konteyner gemilerini almış oldu. Almanya’daki Stralsund Tersanesi’nden alınan 2 yeni inşa geminin ilki nisan ayında tersaneden teslim alınacak. Diğeri ise yılın sonunda yine aynı tersaneden teslim alınacak.

2 tane de 2.el gemi geldi
Uluslararası gemi alım satım raporları, Arkas Holding’in ayrıca iki tane de ikinci el gemi satın aldığını gösteriyor. Danimarka’da inşa edilen 12.216 dwt’luk satın alınan ikiz kız kardeşlerin fiyatları açıklanmadı. 1993 yapımı gemilerin her biri 1139 TEU taşıma kapasitesine sahip.
Filosunu gençleştirmek için yatırımlarına devam eden Arkas, iki yaşlı gemisini de elden çıkardı. 1983 yapımı 851 TEU kapasiteli Panama bayraklı M/C Vivaldi’nin 2,3 milyon dolara adı açıklanmayan bir Türk alıcıya satıldığı rapor edilirken, Türk bayraklı 540 TEU kapasiteli Erkut A adlı geminin de 1,4 milyon dolara satıldığı belirtildi.

Haber: Murat ERDOĞAN-LUMBUZ Dergisi

Arkas Line, 2009 yılı sonunda başlayıp Mart ayında tamamladığı reorganizasyon çalışmaları kapsamında Mısır ve Rusya servislerini birleştirdi. Yeni oluşum sayesinde ihracat ve ithalatçılar daha fazla limana direkt uğrayabiliyor.

Akdeniz ve Karadeniz’de düzenli hat taşımacılığı hizmeti veren Arkas Line, müşterilerine sunduğu hizmet kalitesini artırmak amacıyla çalışmalar yürütüyor. Son olarak Mısır ve Rusya servislerini birleştirerek müşterilerine ortak bir servis ile daha fazla limana direkt uğrama imkanı sağladı.

Arkas Line bu kapsamda özellikle soğutmalı konteyner (reefer) taşımalarında daha garantili servis sunuyor. İhracat ve ithalatçılar bu servis ile Rusya Novorossiysk limanından, Türkiye limanlarına (İstanbul, Evyap, Gemlik, Izmir, Mersin) ve Doğu Akdeniz’de Mısır, Suriye ve Lübnan’a düzenli, güvenli ve uygun transit surelerde ulaşabiliyorlar.

Her biri 1.600 TEU taşıma kapasitesine sahip üç gemi ile 8 günde bir gerçekleşen servis İskenderiye-Lazikiye- Beyrut-İskenderiye-Mersin-İzmir (yaş meyve sebze sezonunda) -Marport-Novorossiysk-Marport-Evyap- Gemlik-İzmir-İskenderiye rotasını izliyor. Servis özellikle Türkiye’den Rusya’ya ve Doğu Akdeniz’e reefer konteyner ile taşıma yapmak isteyen yaş sebze ve meyve ihracatçılarının beklentilerine cevap veriyor.

Avrupa Düzenli Hat Birliği’ne göre Asya’dan Avrupa’ya konteyner taşımalarında ocakta % 11 artış olurken, Avrupa’dan Asya’ya konteyner trafiği % 35 büyüdü.

Konteyner operatörlerinin taşıma raporları, Asya-Avrupa rotasındaki konteyner trafiğinde canlanma olduğunu gösteriyor. Avrupa Düzenli Hat Birliği’ne göre Asya’dan Avrupa’ya konteyner taşımalarında ocakta % 11 artış olurken, Avrupa’dan Asya’ya konteyner trafiği % 35 büyüdü. En büyük artış ise % 98 ile Akdeniz ve Karadeniz’den Asya’ya oldu. Kuzey Amerika’dan Avrupa’ya yapılan taşımalarda ise % 7 artış olduğu gözlemlendi.
Dünyanın en büyük limanlarından biri olan Singapur’un ocak ayına ait konteyner elleçlemeleri konteyner trafiğindeki artışı gösteriyor. 2,33 milyon teu konteyner elleçleyen liman bir önceki yıla göre % 18 artış sağladı.

Konteyner marketinde görülen kıpırdamaların ardından bazı hatlarda zamlar da beraberinde geldi. Hindstan ıkışlı hatlarda konteyner navlunlarına % 40 zam yapıldı.

Konteyner marketinde görülen kıpırdamaların ardından bazı hatlarda zamlar da beraberinde geldi. Hindistan Avrupa ve ABD rotasındaki konteyner hatlarında operatörler konteyner navlunlarına % 30-40 zam yaptı. Navlun brokerleri, 20′lik konteynerlerde 250-300 dolar, 40′lık kontenerlerde ise 300-600 dolar aralığında zamlar yapldığını belirtiyor. Hindistan Gemicilik Birliği (Shipping Corporation of India) 1 marttan itibaren Hindistan, Avrupa, ABD ve Kardeniz hatlarında 20′lik konteyner başına % 250 dolar zam yaptığını açıkladı. SCI Direktörü J.N. Das, fiyat artışlarının talebe bağlantılı olarak yapılmadığını, operasyon maliyetlerini karşılıyarak servislere devam edebilmek için yapıldığını söylüyor. Maersk Line, CMA CGM SA, United Arab Shipping ve Hanjin Shipping de Mart ve Nisan da zam yapacaklarını duyurdu. Hindistan ile Avrupa hatttında bir 20′lik konteynerin gönderim bedeli 1500, 40′lık konteynerin 2000 dolar iken ABD gönderimlerinde navlun 2100 ve 2800 dolara gidiyor.

Avrupa Komisyonu, Avrupa Feeder Gemi Armatörlerinin, aktarma servisleri için kullanılan küçük kapasiteli aktarma gemisi (feeder vessel) filosu kapasitesinin düşürülmesine ilişkin “Baltık Max Feeder” planı hakkında resmi rekabet soruşturması başlattı.

Soruşturma, “Baltık Max Feeder” projesinin, Avrupa Birliği Antlaşması’nın kısıtlayıcı ticari uygulamaları düzenleyen 101. Maddesi’nin muhtemel ihlali gerekçesi ile açıldı.  “Baltık Max Feeder” planı, bazı feeder gemilerin hizmetten kaldırılması için söz konusu maliyetin armatörler tarafından ortaklaşa yüklenilmesi esasına dayanıyor. Avrupa Komisyonu, aktarma gemi armatörlerinin söz konusu eyleminin, Avrupa genelinde aktarma gemi kapasitesinin düşürülmesi ve bu sayede kira ücretlerinin yükseltilmesi amacını taşıyabileceği ihtimalini göz önünde tutarak derinlemesine bir inceleme başlatma kararı aldı.

2008’in ilk dokuz ayında 5,3 milyar dolar kar eden 22 konteyner operatörünün geçen yılın ilk dokuz ayındaki kayıpları 11 milyar doları buldu. Drewry Shipping yıl sonundaki zararın 20 milyar dolara ulaşmış olabileceğini belirtiyor.

Deniz taşımacılığında 2009’da en çok kaybeden konteyner armatörleri oldu. 22 konteyner operatörü yılın ilk üç çeyreğindeki bilançolarını açıkladı ve kayıp 11 milyar dolar olarak deftere yazıldı. Sadece 16 şirketin zararı ise 9 milyar doları buluyor. MSC, CMA CGM, Orient Overseas, Hamburg Sud, United Arab Shipping ve Pacific International ‘ın kayıplarının da 2 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Maersk Line, Hapag-Lloyd, China Shipping,
K Line ve NYK gibi oparatörlerin bulunuğu 16 şirketin aynı dönemdeki iş hacimleri % 40 düşerek 94 milyar
dolardan 56 milyar dolara geriledi.
Geçen yıl süresince 370 bin TEU taşıma kapasitesine sahip 200 konteyner gemisi hurdaya satıldı. Alphaliner
verilerine göre halen mevcut filonun % 11.4′ü yani 1,44 milyon TEU’luk bir kapasite laid up yapılmış. Ancak
piyasadaki arz fazlası devam ediyor. Bu yıl filoya 1,54 milyon TEU taşıma kapasitesine sahip yüzlerce geminin
filoya katılması bekleniyor. 20 büyük konteyner operatörünün aktif kapasiteleri geçen yıla göre % 2,4 küçüldü.
En büyük operatörlerin boşta bekleyen gemilerinin kapasitesi bir yıl öncesine göre iki katından fazla artarak 743 bin TEU’ya ulaştı. Bu da aktif filolarının % 6.9’u anlamına geliyor.

Avrupa firmaları destekliyor
London merkezli araştırmacılık şirketi Drewry Shipping Consultants, konteyner piyasasındaki 20 büyük şirketin geçen yılki toplam kaybının 20 milyar dolara ulaştığını tahmin ediyor. Marketteki ani çöküş küçük oyuncuların
elenmesine neden oluyor. Alphaliner, geçen yıl küçük ölçekli yedi şirketin piyasadan çıktığını belirtiyor.
Bunlardan biri de İspanya merkezli Contenemar’dı. Konteyner marketindeki çöküşü tanımlayan Avrupalı düzenli
hat operatörler birliği direktörü Chris Bourne ”Daha önce buna benzer bir şey görmemiştik. Konteynerleşmenin
başladığı 1960’dan beri en kötü durumla karşı karşıyayız” diyor. Diğer taraftan geçen yıl Avrupa’da denizcilik sektörü, devletler ve bankalar tarafından onlarca milyar euro sağlanarak desteklendi. Royal Bank of Scotland ve Commerzbank bunların dışında. Berlin ve Hamburg HSH Nordbank’ı desteklemek için adım attı. Ayrıca Alman hükümeti Hapag-Lloyd’a 1,2 milyar Euro garanti önerdi. CMA CGM ise Paris ile görüşmelere başladı. Fransız armatörler borçlularına karşı devletten garanti istiyorlar.

Haber: Murat ERDOĞAN-LUMBUZ

Ekonomik durgunlukla mücadele eden uluslararası konteyner armatörleri çareyi filodaki gemilerin bir kısmını hurdaya satmak veya laid up yapmakta arıyor.  17 şirketin ilk yarı zararı 6 milyar doları buldu. 

Yılın ilk 8 ayında toplam tonajı yaklaşık 300 bin TEU olan 85 operatöre ait 150’nin üstünde konteyner gemisi hurdaya satıldı. Hurdaya satılan gemiler arasında 4.000 TEU üstü gemiler de bulunuyor. Hurdaya en çok satılan gemi tonajı ise 1000 ile 2.000 TEU aralığındaki gemiler oldu. Hurdaya gemi satan firmaların başında ise MSC geliyor.  MSC 20 gemisini hurdaya satarken, MOL da 12 gemisini hurdaya göndererek MSC’yi takip eden şirket oldu.
Konteyner marketinde hurdaya satışların aktif olmasının arkasında hiç şüphesiz laid up olan gemi tonajının 1,34 milyon TEU’ya ulaşması var. Bu kapasite mevcut filonun % 10,4’ünü boşta beklettiğini gösteriyor. Bu laid up’ların ardından ekonomik krizin kendini gösterdiği günden bu yana, yani bir yıl öncesine göre ilk 24 firmanın aktif filo kapasiteleri de % 4 oranında düşüş gösterdi.
Gemi servislerinde ve taşınan yüklerdeki düşüş şirket gelirlerinde de büyük kayıplara yol açt. Yılın ilk yarısı için finansal gelirlerini açıklayan 17 şirketin verileri, konteyner marketinde 6 milyar dolardan fazla kayıp olduğunu gösteriyor.
Büyüme % 8’in altında kalacak
Konteyner filo kapasitesinin bu yılsonu için öngörülen büyüme oranının beklendiği gibi % 13,4 olmayacağı ve % 8’in altında kalacağı belirtiliyor. Alphaliner’ın raporlarına dayanılarak yapılan tahminde yılın ilk sekiz ayındaki yeni inşa ve hurda piyasasındaki gelişmeler konteyner filo kapasitesinin yıl sonunda sadece % 7.3 oranında büyüyeceği belirtildi.  14 milyon TEU’yu aşması beklenen kapasitenin 13 milyon TEU’da kalması bekleniyor.  Bunun nedeni ise yeni gemi teslimatlarındaki gecikmeler ve hurdaya satılan konteyner gemi sayılarının artması.

Haber: LUMBUZ-Murat ERDOĞAN